Anne Baba Tutumu ve Benlik Gelişimi

Yazan: Psk.Dan Şahin UÇAR (Hipnoz ve Hipnoterapi) 01 Haziran 2009  
Kategori: Psikoloji

  

İnsan ilişkileri içinde en uzun ömürlü ve en önemli etkileri olanı hiç kuşkusuz ana-baba ile çocuklar arasında olan ilişkilerdir. Aslında bir çocuğun yetişmesinden, başarı ya da başarısızlıklarından yalnızca veya yüzde yüz ana-babayı sorumlu tutmak doğru değildir. Çünkü çocuk, yalnızca ana-babasının, aile eğitiminin etkisi altında kalmış olsaydı, bir ailedeki tüm çocukların, birçok özellikleri yönünden birbirlerinin aynı olmaları gerekirdi. Her çocuk ailenin bir parçasıdır, fakat onun
yetişmesi ve gelişmesinde okulun ve en geniş anlamda toplumunda sorumlulukları, katkıları vardır. Aile de, çocukların yetişmesi sırasında onlara rehberlik ve yardımda bulunan kurumlardan birisidir. Fakat en önemlisidir. Bununla birlikte ana-babaları tarafından gerçekten seçilip sayıldıklarına inanan çocuklar, davranışlarında daha bağımsız ve kendilerine daha çok güvenen insanlar durumuna gelmektedirler.

Anne-baba tutumlarının çocuğun benlik saygısı üzerinde de etkisi vardır.

Benlik, sosyalleşme ve olgunlaşma yoluyla edinilen, sembolik iletişim kurma ve benlik farkındalığında bulunma gibi nitelikleri olan sosyal bir varlıktır. (Onur, 1997)

Sembol kullanma ve benlik farkındalığı ile ilgili bilişsel süreçler kendi davranışlarımızı düzenleme ve başkalarının davranışlarına ilişkin beklentiler geliştirmede kullandığımız planlı ve eşgüdümlü etkinlikler için gereklidir. (Cüceloğlu,1994)

Ana-baba tutumları açısından bakıldığında, genel olarak otoriter ebeveyne sahip olan çocukların daima mutsuz, yaşıtlarıyla olan ilişkisinde kaygılı ve güvensiz oldukları bulunmuştur. Ayrıca bu çocukların günlük faaliyetlerinde çekingen, isteksiz, kendini iyi ifade edemeyen saldırganlık eğilimlerinin yüksek, benlik saygısının ise düşük olduğu görülmüştür. Otoriter ve izin verici anne-baba tutumları birbirinden farklı görünmesine rağmen, her iki aileden gelen çocukların
benlik kontrolü diğer gruplardan gelenlere oranla daha düşüktür.

Anne-babaların tutum ve davranışlarını oluşturan nedenler incelendiğinde tüm tavır  alışlarda olduğu gibi ana-babaların çocuklarına karşı takındıkları tavrın da bir öğrenme ürünü olduğu görülür.

Anne-babaların çocuklarına karşı tavırlarını etkileyen başlıca faktörler şöyle sıralanabilir.

1-      Anne-babaların zihinlerinde,bir çocuk istedikleri konusunda, daha çocuk doğmadan önce hayali bir çocuk kavramı oluşur. Dünyaya gelen çocuk, anne-babasının beklentilerine uygun olmadığı takdirde oluşan kırıklık sonucu, anne ve babada reddetme tavrı oluşur.

2-      Toplumun kültürel değerleri çocuklarını yetiştirme konusunda anne ve babaların tutumlarını etkiler.

3-      Üstlendikleri ebeveyn rolünden haz duyan ve görevini gereğince yaptıklarına inanan anne ve babaların, çocuklarına karşı takındığı
tavırlar, çocuklarını nasıl yetiştireceklerini bilemeyen güvensiz ve kendini yetersiz hisseden anne babaya oranla daha başarılı ve olumludur.

4-      Çocukların sayı, cinsiyet ve kişilik özelliklerinden memnun olan anne-babalar memnun olmayanlara oranla daha uygun tavırlara sahiptirler. (
Yavuzer, 1984)

Bütün bunların dışında anne ve babanın kendi çocukluk yıllarındaki deneyimleri, şimdiki tutumlarında etkili olabilir. Çocukluk yıllarında kendi ana babasıyla sağlıklı bir iletişim kuramayan, yeterli saygı göstermeyen ve gösterilmeyen bir baba ya da genç kızlık yıllarında aşırı baskı altında büyümüş bir annenin tutumları, bu kötü deneyimler nedeniyle olumsuz olabilir. (Yavuzer, 1984).

Bununla birlikte çocuk keskin bir gözlemcidir. Ana babasının kendisiyle, birbirleriyle kardeşleriyle ilişkisini sürekli gözler ve değerlendirir. Sonuçlar çıkarır ve tepki gösterir. Bu nedenle aile içindeki ilişkilerin temelini, ana babanın birbirine karşı tutumunu oluşturur. Onların sevgi ve anlayışla sürdürdükleri karı koca ilişkisi, evin genel havasını belirler. Uyumlu ve sıcak ilişkiler, ana babadan çocuklara doğru yayılır.

Bu Yazıyı Paylaş: Aşağıdaki simgeler kullanıcılarının web sitelerini paylaştığı ve yeni web sitelerini keşfettiği sitelere gider.
  • Oylabunu
  • del.icio.us
  • Digg
  • StumbleUpon
  • Technorati
  • Furl
  • YahooMyWeb
  • Tusul
  • 100puan

Benzer Konular